Droomduiding is het proces waarbij dromen worden onderzocht en geanalyseerd om inzicht te krijgen in het onbewuste, emotionele patronen en persoonlijke ontwikkeling. Dit proces wordt ook wel aangeduid als ‘Droomwerk’.
Dromen zijn zo oud als de mensheid
Iedereen droomt. En vermoedelijk doet de mens dat al zolang de mens bestaat. Sommige droomonderzoekers veronderstellen zelfs dat de paleolithische grotschilderingen van Lascaux en Chauvet in Frankrijk verbonden zijn met oeroude rituelen van sjamanistisch droomwerk. Ook uit geschreven bronnen blijkt hoe fundamenteel dromen altijd zijn geweest. Zo bestaan er twee terracotta kleitabletten waarop in spijkerschrift een Soemerische droommythe is vastgelegd over koning Gudea van Lagash, die rond 2100 v.Chr. regeerde.
Volgens deze mythe droomde koning Gudea van een man die aan hem verscheen, zo groot als hemel en aarde. Dit droomwezen had de vleugels van een arend, het lichaam van een orkaan en werd geflankeerd door twee levensgrote leeuwen en het gaf aan Gudea een belangrijke opdracht. Na raadpleging bij de godin Nanshe, de Grote Droomvertaler, liet Gudea op grond van zijn droom een monumentale tempel bouwen ter ere van de god Ningirsu.
Deze tempel, zo vertelt de mythe, bracht koning Gudea en de stad waar hij over heerste, grote politieke en religieuze macht en (natuurlijk vooral) veel economische voorspoed. En dit alles begon met een droom.
Iedereen heeft toegang tot het innerlijke droomrijk
Dromen doen, kortom, al duizenden jaren iets met mensen. Dromen kunnen verwarren, verontrusten of angst aanjagen. Maar ze kunnen ons ook in beweging zetten tot grootse daden; daden waar mythologieën uit ontstaan en waar millennia later nog steeds over wordt verteld, al was het maar in een bescheiden blog op het wereldwijde web.
Wat de vorm ook is: dromen blijven inspireren. Ze kunnen ons bovendien niet worden afgenomen. Dat geldt voor onze dromen die we begrijpen als ‘ambities’ en de beelden die we hebben van onze toekomst. Maar het geldt ook voor dromen als innerlijke ervaring, droom als de beeldtaal waarin het onbewuste tot ons spreekt. Iedereen heeft toegang tot datzelfde innerlijke droomrijk. We dromen allemaal. Of we nu willen of niet.
Droomduiding: leren verstaan wat de droom zegt
Wie zich zorgen maakt omdat hij of zij denkt niet te dromen, hoeft zich geen zorgen te maken. Veel mensen herinneren zich de eigen dromen vaak niet. Maar, zoals ik al eerder schreef, laat wetenschappelijk droomonderzoek zien dat we, of we het ons herinneren of niet, wel degelijk dromen. Vanuit dat uitgangspunt bekeken, laat een eenvoudige rekensom bovendien zien dat ieder mens gemiddeld een derde van zijn leven doorbrengt in een droomtoestand. Zoals Carl Jung het formuleerde:
“Dromen houden niet op. Het leidende Zelf blijft zich uitdrukken, of je nu luistert of niet.”
-C.G.Jung
Dromen kunnen mysterieus en onbegrijpelijk lijken. Toch is er vrijwel altijd betekenis te ontsluiten, mits je bereid bent om aandacht en moeite te investeren. De wijsheid die dromen bevatten, staat bovendien nooit los van wie je bent. Psyche en leven komen samen in de droom. Ze vormen geen losse elementen, maar één geheel: een dynamische totaliteit die steeds opnieuw naar balans zoekt.
Want uiteindelijk is dat wat dromen doen. Ze wijzen terug naar het geheel. Soms doen ze dat juist door tijdelijk uit balans te brengen. Het uitgangspunt bij droomduiding is dan ook dat dromen niet willekeurig zijn, maar richting geven. Ze kunnen helpen bij heling van het Zelf en ze kunnen je begeleiden bij het omgaan met innerlijke conflicten. Dromen kunnen je bovendien helpen bij het ontwikkelen van inzicht in wat er speelt in je leven.
Een voorbeeld uit de praktijk van de droomduiding
Droomcasus:
Een man wordt ’s nachts wakker door zwaar onweer. Een koude vlaag trekt langs zijn rug, alsof er een gure wind door de slaapkamer waait, maar de ramen zijn dicht. Buiten raast de storm. Wanneer de man zich omdraait in zijn bed, lijkt de kamer donkerder dan normaal. Het plafond is gehuld in zwarte schaduw. Felle, fluorescerende flitsen verlichten het marineblauwe vloerkleed, maar zonder dat er donder volgt op de bliksem. De regen klinkt zo dichtbij dat de man het gevoel krijgt dat ergens in huis een deur openstaat.
Verontrust slaat de man de dekens open en stapt uit bed. Het tapijt voelt zompig en koud aan onder zijn blote voeten. Nat. Het vloerkleed moet doorweekt zijn geraakt door de regen, dat weet hij zeker. En dat kan alleen als de deur openstaat. Met een kloppend hart en met een diepe afkeer voor de nattigheid onder zijn voeten, trekt hij zijn hielen op en sluipt hij, op de gekrulde toppen van zijn tenen, richting de deuropening. Als hij zijn hoofd om de hoek van de opening steekt, slaat een gure wind hem inderdaad tegemoet: de voordeur staat wijd open en laat vlagen van gure wind en koude regen binnen.
“Er is ingebroken!” De man weet het nu zeker. Wanhopig rent de man naar de kapstok aan het einde van de gang en controleert daar zijn portemonnee. Hij worstelt met de rits van zijn portefeuille en klapt het voorwerp eindelijk open. Het beeld van de lege ruimte waar de passen zouden moeten zijn, komt hem uitvergroot tegemoet: alle passen zijn weg. Zijn identiteitskaart, creditcard en bankpas: verdwenen. Met koude, natte voeten door het water op de vloer keert de man terug naar bed. Als een kind dat bang is voor de nachtmerriemonsters buiten, trekt hij de dekens over zich heen.
Onder de dekens verscholen probeert de man paniekerig zijn mobiel in te schakelen. Hij ervaart een grote urgentie om zijn identiteit en bezittingen te beschermen, want de voordeur staat nog steeds open. Hij heeft het vage gevoel dat hij iets vergeten is, maar hij moet zijn bankrekening per direct blokkeren, want anders wordt hij nog meer bestolen. ‘Nu ligt alles op straat!’ denkt de man en hij kan die gedachte niet loslaten. Het is alsof hij dezelfde handeling steeds herhaalt, maar ondertussen kan hij zich met geen mogelijkheid voor de geest halen hoe zijn mobiel werkt. Het toestel reageert niet. Dwangmatig blijft hij op het scherm drukken, maar wat er staat kan hij niet lezen.
Met een wanhopig en machteloos gevoel ontwaakt de man. De droom is voorbij, maar het gevoel van onrust en urgentie blijft hangen. Hoewel de man er (bijna) zeker van is dat het allemaal ‘maar een droom was’, kan hij zich er toch niet helemaal van overtuigen. Hij voelt zich gedwongen om zijn portefeuille bij de kapstok te controleren. Alles is er nog.
Gerustgesteld haalt de man diep adem. “Gewoon een droom,” stelt de man zichzelf gerust. Maar de neiging om zijn passen te controleren blijft. Het ongemakkelijke gevoel verlaat hem niet. Het urgente gevoel blijft dat de droom hem iets duidelijk wil maken.
Richtingsaanwijzers voor het werken met dromen
Droomwerk en droomduiding:
Wanneer de man later contact opneemt en we zijn droom bespreken, hebben we het aanvankelijk over de omstandigheden ‘buiten de deur’. We spreken over de storm: veel beweging (harde wind), veel spanning (flitsen van licht), maar geen geluid (het uitblijven van de donder). Na wat nadenken herkent de man dat het droombeeld zijn werksituatie lijkt te weerspiegelen, waar conflicten spelen rond een reorganisatie, maar waar nauwelijks wordt gepraat over (geen geluid wordt gegeven aan) de emoties die er wel degelijk zijn.
Een nat, doorweekt tapijt – elementen van water die doorbreken op plekken waar we het niet verwachten of wensen – wijzen vaak op diepgelegen emoties die onderdrukt zijn maar toch om uitdrukking vragen. Het beeld roept associaties op met gevoelens die als ongemakkelijk worden ervaren. In droomtaal wijst water op overweldigende, onderdrukte gevoelens die zich een weg naar bewustzijn banen.
Als vanzelf erkent de man dat hij het onlangs met een collega toch over de spanning op het werk heeft gehad en zijn gevoelens over de situatie had blootgegeven. Dat was iets wat de man zelden deed. De man spreekt ook zelden over gevoelslevens; het is hem ook nooit meegegeven vanuit zijn jeugd, eerder gold voor zijn opvoeding. Eerder was er sprake van een basishouding van ‘Laat de buitenwereld je niet kennen, dat maakt kwetsbaar.’
Emoties moeten dus duidelijk ‘buiten de deur’ blijven, maar in de droom staat de deur wijd open en dringt de ‘buitenwereld’ toch binnen. De open deur en de ‘inbraak’ symboliseren dat de man zijn gevoelswereld heeft blootgegeven en vooral de opkomende angst die daarmee gepaard gaat. Het verlies van zijn identiteitspas en bankpas verbeeldt een onbewuste angst: “Hoe bescherm ik het waardevolle van mijn Zelf, nu ik me kwetsbaar heb opgesteld?”
De droom brengt zo een dieper thema aan het licht: emotionele weerbaarheid, intimiteit en het omgaan met innerlijke kwetsbaarheid. Precies daar liggen kansen voor persoonlijke groei.
Wat dromen ons kunnen leren
Dromen bieden geen letterlijke voorspellingen, maar betekenisvolle symbolen. Ze openen de mogelijkheid voor gesprekken over belangrijke levensthema’s, zoals hoe om te gaan met emoties, conflicten en innerlijke angsten. Ze wijzen op die manier richting voor ontwikkeling, herstel en het hervinden van innerlijke balans.
Je dromen leren herinneren: drie praktische tips
Natuurlijk droomt niet iedereen zo groots en mythisch als koning Gudea of zo gedetailleerd als in het voorbeeld hierboven. Maar om te kunnen werken met je dromen, kun je het herinneren ervan trainen. Hier zijn enkele tips om je dromen beter en gedetailleerder te onthouden:
1. Formuleer een duidelijke intentie
Neem jezelf bewust voor om je dromen te onthouden. Schrijf je intentie op en lees die bijvoorbeeld voor het slapengaan hardop. Zo spreek je je onbewuste aan via meerdere zintuigen en veranker je je voornemen auditief en visueel in je onbewuste met een klein ritueel.
2. Besteed aandacht aan je slaapritueel
Sprekend over rituelen: maak van het slapengaan een duidelijk, gestructureerd ritueel. Vermijd bijvoorbeeld schermen in het uur voor het slapengaan. Laat je telefoon buiten de slaapkamer. Creëer een ruimte die het slapen ondersteunt. Zo verbeter je niet alleen je droomherinnering, maar ook de kwaliteit van je slaap.
3. Gebruik een dromendagboek
Leg een schrift en pen naast je bed. Gebruik een luxe schriftje of een speciaal notitieboekje om je dromen in op te schrijven, om het zo op bewuste wijze de kwaliteit van iets bijzonders te geven. Je droom is iets ‘heiligs’ – het is iets anders dan de zakdoek onder je kussen. Dus het verdient ook een bijzondere plek om vastgelegd te worden.
Noteer je droom direct na het ontwaken — desnoods in steekwoorden of in schetsen. Weet je niets meer? Schrijf dan op hoe je je voelt bij het ontwaken. Emotie is vaak de eerste ingang tot betekenis. En als er iets bovenkomt in de loop van de dag, een flard of een schimmig beeld, schrijf het ergens op en noteer het later in het dromendagboek.
Laat het droomwerk beginnen
Door je dromen serieus te nemen, laat je je onbewuste zien dat je bereid bent te luisteren naar het verhaal dat het vertelt. Met aandacht, nieuwsgierigheid en creatieve betrokkenheid ontstaat vanzelf beweging. De bron van dromen zal dan als vanzelf weer voor je beginnen te stromen. Dan kan het echte droomwerk beginnen!
Dreams are the guiding words of the soul. Why should I henceforth not love my dreams and not make their riddling images into objects of my daily consideration?
– C.G. Jung
(De droomcasus in deze blog is gebruikt met toestemming van de dromer. Om privacyredenen zijn enkele persoonlijke details aangepast.)
